RSS

Về kỹ thuật lập pháp của một số quy định trong chương các tội xâm phạm an ninh quốc gia

31 Tháng 3

Các tội xâm phạm an ninh quốc gia là những tội phạm mang tính nguy hiểm đặc biệt cao độ vì nó xâm phạm tới những quan hệ xã hội có tầm quan trọng đặc biệt. Đó là độc lập chủ quyền thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, chế độ xã hội, chế độ nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Vì vậy, để nâng cao hiệu quả của công tác đấu tranh phòng chống các tội xâm phạm an ninh quốc gia thì việc xây dựng hoàn thiện các quy định về các tội phạm này có ý nghĩa rất quan trọng.

Trong bộ luật hình sự năm 1999, các tội xâm phạm an ninh quốc gia được quy định tại chương đầu tiên của phần các tội phạm – chương XI (từ Điều 78 đến Điều 92). Nhìn chung, các quy định trong chương này đã được xây dựng một cách khoa học và phù hợp với thực tiễn, nhất là các điều luật quy định về các tội như tội phản bội Tổ quốc (Điều 78), tội gián điệp (Điều 80) và các tội được quy định từ Điều 85 đến Điều 91. Tuy nhiên, một số tội được quy định trong chương này vẫn còn chưa hợp lí, chưa lô gíc và khoa học về mặt kĩ thuật lập pháp. Đó là các tội: Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân (Điều 79), tội xâm phạm an ninh lãnh thổ (Điều 81), tội bạo loạn (Điều 82), tội hoạt động phỉ (Điều 83), tội khủng bố (Điều 84). Có lẽ khi xây dựng điều luật về các tội này, nhà làm luật mới chỉ chú trọng đến vấn đề là phân loại đối tượng phạm tội với đường lối xử lí tương ứng nhằm đạt được mục đích cá thể hoá hình phạt mà chưa thực sự chú ý đến kĩ thuật lập pháp. Trong phạm vi của bài viết này, chúng tôi xin nêu một số hạn chế về mặt kĩ thuật lập pháp của các điều luật quy định về năm tội nói trên với mong muốn góp phần hoàn thiện các quy định về các tội xâm phạm an ninh quốc gia.

1. Trường hợp thứ nhất

Trong bộ luật hình sự hiện hành, các điều luật quy định về các tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân (Điều 79), tội xâm phạm an ninh lãnh thổ (Điều 81), tội bạo loạn (Điều 82), tội hoạt động phỉ (Điều 83) đều được xây dựng theo cơ cấu giống nhau. Nếu theo cơ cấu này thì rất khó xác định loại cấu thành tội phạm theo mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội được cấu thành tội phạm phản ánh (nghĩa là khó xác định đâu là cấu thành tội phạm cơ bản, tăng nặng hay giảm nhẹ). Xin nêu một ví dụ cụ thể. Điều 79 quy định về tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân như sau:

“Người nào hoạt động thành lập hoặc tham gia tổ chức nhằm lật đổ chính quyền nhân dân, thì bị phạt như sau:

1. Người tổ chức, người xúi giục, người hoạt động đắc lực hoặc gây hậu quả nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình.

2. Người đồng phạm khác thì bị phạt tù từ năm năm đến mười lăm năm”.

Hiện có hai ý kiến khác nhau về việc xác định loại cấu thành tội phạm của tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân. Cụ thể là:

- Ý kiến thứ nhất cho rằng cả khoản 1, khoản 2 đều là cấu thành tội phạm cơ bản.

- Ý kiến thứ hai cho rằng cả khoản 1, khoản 2 đều là cấu thành tội phạm tăng nặng.

Chúng tôi cho rằng cả hai ý kiến nói trên đều không hợp lí, bởi lẽ:

- Nếu coi cả khoản 1, khoản 2 đều là cấu thành tội phạm cơ bản thì sẽ mâu thuẫn với khoa học luật hình sự. Bởi vì, theo khoa học luật hình sự, đối với mỗi một tội phạm chỉ có và phải có một cấu thành cơ bản và có thể có một hoặc nhiều cấu thành tội phạm tăng nặng hoặc giảm nhẹ. Khi quy định về một tội phạm cụ thể, nếu nhà làm luật không quy định cấu thành tội phạm cơ bản và đường lối xử lí tương ứng trong cấu thành tội phạm đó thì không thể định tội danh cũng như quyết định hình phạt được chính xác; cũng như không thể xây dựng được các khung tăng nặng hoặc giảm nhẹ hợp lí tương ứng. Mặt khác, các tình tiết định tội của một tội phạm chỉ đặc trưng cho tội phạm đó và giúp cho phân biệt giữa tội này với tội phạm khác. Do vậy, không thể có nhiều cấu thành tội phạm cơ bản quy định cho một tội phạm. Nếu coi cả khoản 1, khoản 2 là cấu thành tội phạm tăng nặng thì cũng không hợp lí bởi vì cấu thành tội phạm tăng nặng trước hết phải thoả mãn cấu thành tội phạm cơ bản và có thêm tình tiết tăng nặng định khung. Không thể quy định cấu thành tội phạm tăng nặng cho tội phạm cụ thể mà lại không có cấu thành tội phạm cơ bản. Nếu không quy định cấu thành tội phạm cơ bản cho tội phạm cụ thể thì sẽ không có cơ sở pháp lí để định tội danh chính xác cũng như không thể có cơ sở để quy định các cấu thành tội phạm tăng nặng hay giảm nhẹ. Từ những phân tích ở trên, để đảm bảo tính khoa học về kĩ thuật lập pháp cũng như đạt được nguyên tắc cá thể hoá hình phạt, chúng tôi cho rằng Điều 79 nên sửa lại như sau:

+ “Điều 79: Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân.

1. Người nào hoạt động thành lập hoặc tham gia tổ chức nhằm lật đổ chính quyền nhân dân thì bị phạt từ năm năm đến mười lăm năm.

2. Người tổ chức, người xúi giục, người hoạt động đắc lực hoặc gây hậu quả nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm , tù chung thân hoặc tử hình.”

- Với lí luận tương tự như trên, chúng tôi cho rằng tội xâm phạm an ninh lãnh thổ (Điều 81), tội bạo loạn (Điều 82), tội hoạt động phỉ (Điều 83) nên sửa lại như sau:

+ “Điều 81: Tội xâm phạm an ninh lãnh thổ

1. Người nào xâm nhập lãnh thổ, có hành động làm sai lệch đường biên giới quốc gia hoặc có hành động khác nhằm gây phương hại cho an ninh lãnh thổ của nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thì bị phạt tù từ 5 năm đến 15 năm.

2. Người tổ chức, người hoạt động đắc lực hoặc gây hậu quả nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình.”

+ “Điều 82: Tội bạo loạn

1. Người nào hoạt động vũ trang hoặc dùng bạo lực có tổ chức nhằm chống chính quyền nhân dân thì bị phạt từ 5 năm đến 15 năm.

2. Người tổ chức, người hoạt động đắc lực hoặc gây hậu quả nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình.”

+ “Điều 83: Tội hoạt động phỉ

1. Người nào nhằm chống chính quyền nhân dân mà hoạt động vũ trang ở vùng rừng núi, vùng biển, vùng hiểm yếu khác, giết ngư ời, cướp phá tài sản thì bị phạt tù từ 5 năm đến 15 năm.

2. Người tổ chức, người hoạt động đắc lực hoặc gây hậu quả nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình.”


2.Trường hợp thứ hai

Cơ cấu Điều 84 quy định về tội khủng bố chưa hợp lí và chưa khoa học thể hiện ở chỗ rất khó xác định loại cấu thành tội phạm xét theo mức để nguy hiểm cho x ã hội của hành vi phạm tội được cấu thành tội phạm phản ánh. Cụ thể, Điều 84 quy định như sau:

“1. Người nào nhằm chống chính quyền nhân dân mà xâm phạm tính mạng của cán bộ, công chức hoặc công dân, thì bị phạt từ năm năm đến mười lăm năm.

2. Phạm tội trong trường hợp xâm phạm tự do thân thể, sức khoẻ thì bị phạt tù từ 5 năm đến 15 năm.

3. Phạm tội trong trường hợp đe doạ xâm phạm tính mạng hoặc có những hành vi khác uy hiếp tinh thần thì bị phạt tù từ 2 năm đến 7 năm.

4. Khủng bố người nước ngoài nhằm gây khó khăn cho quan hệ quốc tế của nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thì cũng bị xử phạt theo điều này.”

Căn cứ vào cơ cấu của Điều 84, hiện có nhiều ý kiến khác nhau:

- Ý kiến thứ nhất cho rằng khoản 1 là cấu thành tội phạm cơ bản, còn khoản 2, khoản 3 là cấu thành tội phạm giảm nhẹ.

- Ý kiến thứ hai cho rằng cả khoản 1, khoản 2 khoản 3 đều là cấu thành tội phạm cơ bản .

Chúng tôi cho rằng cả hai ý kiến trên đều không đúng bởi lẽ:

- Nếu coi khoản 1 là cấu thành tội phạm cơ bản; khoản 2, khoản 3 là cấu thành tội phạm giảm nhẹ thì khoản 2, khoản 3 phải thoả mãn trước hết khoản 1 – cấu thành tội phạm cơ bản. Bởi vì, một cấu thành tội phạm giảm nhẹ trước hết phải thoả mãn cấu thành tội phạm cơ bản và có thêm tình tiết giảm nhẹ định khung. Tuy nhiên, nếu xem xét Điều 84 sẽ cho thấy khoản 2 và khoản 3 hoàn toàn đắc lập với khoản một, không chứa động dấu hiệu định tội nằm ở khoản một. Do đó , không thể coi khoản 1 là cấu thành tội phạm cơ bản và khoản 2, khoản 3 là cấu thành tội phạm giảm nhẹ được .

- Nếu coi khoản 1, khoản 2, khoản 3 là cấu thành tội phạm cơ bản thì cũng không đúng . Bởi vì theo khoa học luật hình sự, mỗi tội phải có và chỉ có một cấu thành tội phạm cơ bản, nhưng có thể có một hoặc nhiều cấu thành tội phạm giảm nhẹ hoặc tăng nặng. Không thể có 3 cấu thành tội phạm cơ bản trong một điều luật quy định về một tội phạm cụ thể

Chúng tôi cho rằng để hoàn thiện Điều 84 về tội khủng bố thì có thể có hai phương án sửa đối như sau:

- Phương án một: Tách 3 khoản nói trên thành 3 tội danh đắc lập với đường lối xử lí tương ứng. Nếu xây dựng theo phương án này thì vừa đảm bảo về mặt kĩ thuật lập pháp vừa đạt được nguyên tắc cá thể hoá hình phạt. Tuy nhiên, phương án này có điểm phức tạp là khó đạt tên tội danh cho hai trường hợp sau ( trường hợp ở khoản 2 và khoản 3).

- Phương án hai: Nhập 3 khoản nói trên và quy định trong cùng một khung hình phạt cơ bản với ba hình thức phạm tội có mức để nguy hiểm cho x ã hội khác nhau và tương ứng với ba hình thức phạm tội này là các mức xử lí khác nhau. Nếu xây dựng theo phương án này thì vừa đảm bảo về mặt kĩ thuật lập pháp (tuy chỉ là tương đối ) vừa đảm bảo đạt được nguyên tắc cá thể hoá hình phạt. Cụ thể là Điều 84 nên sửa lại như sau:

“1. Người nào nhằm chống chính quyền nhân dân mà xâm phạm tính mạng của cán bộ, công chức hoặc công dân, thì bị phạt tù từ năm năm đến mười lăm năm.

Phạm tội trong trường hợp xâm phạm tự do thân thể, sức khoẻ thì bị phạt tù từ 5 năm đến 15 năm.

Phạm tội trong trường hợp đe dọa xâm phạm tính mạng hoặc có những hành vi khác uy hiếp tinh thần thì bị phạt tù từ 2 năm đến 7 năm.

2. Khủng bố người nước ngoài nhằm gây khó khăn cho quan hệ quốc tế của nước Cộng hoà x ã hội chủ nghĩa Việt Nam thì cũng bị xử phạt theo điều này”

 

Dương Tuyết Miên

Theo : Tạp chí Luật học số 01 (2002)

About these ads
 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 58 other followers

%d bloggers like this: