RSS

Monthly Archives: Tháng Tư 2012

Tranh tụng mới có phiên tòa đúng nghĩa

Một mục tiêu của cải cách tư pháp là lấy tòa án làm trung tâm, lấy tranh tụng tại tòa làm khâu đột phá. Tuy nhiên, tranh tụng ra sao, tranh tụng đến đâu… vẫn còn là điều cần phải bàn.

Ý thức được tầm quan trọng của tòa án, hội thảo mô hình tố tụng hình sự Việt Nam theo yêu cầu cải cách tư pháp do Ủy ban Tư pháp của Quốc hội vừa tổ chức tại Huế đã tập trung bàn thảo khá nhiều về khâu xét xử.

Tranh tụng trong suốt phiên tòa

Đối với phiên tòa sơ thẩm, ThS Nguyễn Văn Tùng (Viện Khoa học xét xử – TAND Tối cao) cho rằng tăng cường tranh tụng là yêu cầu tất yếu của cải cách tư pháp. Nếu chỉ thu hẹp việc tranh tụng trong phần tranh luận thì khó đạt được yêu cầu có phiên tòa tranh tụng đúng nghĩa mà phải tranh tụng trong hầu hết các giai đoạn của phiên xử.

Trong đó, một nguyên tắc quan trọng là HĐXX không tham gia mà chỉ điều khiển cho việc tranh tụng được khách quan. HĐXX không được có những lời lẽ khẳng định hay phủ định, không được nhận xét đúng hay sai về bất cứ vấn đề nào của các bên tham gia tại tòa. Nếu phải giải thích thì HĐXX cũng chỉ giải thích cho người tham gia về quyền và nghĩa vụ tố tụng của họ, tuyệt đối không nói về những quy định của BLHS. Chủ tọa phải là người tạo điều kiện cho những người tham gia trình bày hết ý kiến, không được hạn chế thời gian tranh luận, không có thái độ, lời lẽ thể hiện rằng mình đã có định kiến sẵn.

Đối với phiên tòa phúc thẩm, theo TS Nguyễn Văn Quảng (Phó Viện trưởng VKSND TP Hải Phòng), thủ tục có sự khác biệt với phiên sơ thẩm nhưng tính tranh tụng vẫn có ý nghĩa rất quan trọng, không thể mờ nhạt. Nó cũng phải được thể hiện trong suốt phiên tòa chứ không đơn thuần trong phần tranh luận. Thực tế hiện nay do nhận thức tranh tụng chỉ bắt đầu khi VKS trình bày lời luận tội nên không đảm bảo tranh tụng đúng nghĩa. Vì ngay từ phần thủ tục của phiên phúc thẩm cũng đã nảy sinh các vấn đề tranh tụng như yêu cầu bổ sung tài liệu chứng cứ, triệu tập người làm chứng, người liên quan…

Read the rest of this entry »

 

VKS phải chỉ đạo hoạt động điều tra?

Bàn về vai trò, nhiệm vụ của VKS trong cải cách tư pháp, một vấn đề được nhiều người quan tâm là mối quan hệ giữa cơ quan điều tra và VKS là quan hệ phối hợp hay phục tùng lẫn nhau?

Trong hội thảo mô hình tố tụng hình sự Việt Nam theo yêu cầu cải cách tư pháp do Ủy ban Tư pháp của Quốc hội đang tổ chức tại Huế, VKSND Tối cao cho rằng đó là quan hệ phối hợp nhưng VKS phải là người chỉ đạo các hoạt động điều tra.

Tham gia vụ án ngay từ đầu

Theo luật sư Trương Trọng Nghĩa (Liên đoàn Luật sư Việt Nam), phải ghi nhận một nguyên tắc là VKS giám sát chỉ đạo quá trình điều tra ngay từ đầu. Thực tế hiện nay yếu tố này chưa đảm bảo vì VKS chỉ có quyền ban đầu là ký lệnh bắt hay không bắt, suốt quá trình điều tra sau đó diễn tiến ra sao thì VKS không hay biết. CQĐT cũng không thông báo cho VKS biết, chỉ khi có kết luận điều tra thì mới chuyển hồ sơ qua. Điều này khiến vai trò của VKS khá mờ nhạt.

Còn theo đại diện VKSND Tối cao, để thực hiện chủ trương cải cách tư pháp thì phải xây dựng một nền công tố mạnh, hiệu quả phòng chống và phát hiện tội phạm cao. Theo đó, phải khẳng định công tố là chức năng của VKS, còn hoạt động điều tra của CQĐT là bộ phận hợp thành của chức năng công tố giúp VKS đủ chứng cứ buộc tội bị can. Trong mối quan hệ này, CQĐT có nhiệm vụ hỗ trợ VKS để thực hiện các yêu cầu, quyết định tố tụng của VKS. Hoạt động điều tra là của CQĐT, VKS không can thiệp vào tác nghiệp cụ thể của điều tra viên nhưng cần có cơ chế bảo đảm mọi yêu cầu, quyết định của VKS về chứng minh tội phạm phải được thực hiện.

Về vai trò, VKSND Tối cao cho rằng VKS không chỉ đơn thuần là bên buộc tội như trong mô hình tố tụng tranh tụng mà còn đảm bảo không làm oan người vô tội, đảm bảo hoạt động của các cơ quan và người tiến hành tố tụng tuân thủ đúng quy định của pháp luật…

Read the rest of this entry »

 

Có nên thu gọn đầu mối cơ quan điều tra?

Hội thảo mô hình tố tụng hình sự Việt Nam theo yêu cầu cải cách tư pháp do Ủy ban Tư pháp của Quốc hội tổ chức xác định muốn cải cách thì phải đổi mới từng cơ quan tố tụng, bắt đầu từ cơ quan điều tra.

Tuy nhiên, cải cách theo hướng thu gọn bộ máy hay mở rộng hơn còn ghi nhận nhiều ý kiến trái chiều…

Theo luật, tổ chức cơ quan điều tra hiện nay gồm ba bộ phận: Cơ quan điều tra của công an, của quân đội và của VKSND Tối cao. Ngoài ra, luật còn quy định một số cơ quan khác được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra như bộ đội biên phòng, hải quan, kiểm lâm, cảnh sát biển…

Chỉ giữ điều tra của công an, quân đội?

Nhiều ý kiến cho rằng để đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp thì chỉ nên tập trung phát triển cơ quan điều tra của công an và quân đội.

Theo Đại tá Nguyễn Đức Chung (Phó Giám đốc Công an TP Hà Nội), trên thực tế cơ quan điều tra của VKSND Tối cao không chỉ điều tra một số loại tội phạm xâm hại hoạt động tư pháp mà còn điều tra thụ lý cả một số loại tội phạm khác. Điều này trái thẩm quyền được quy định tại Điều 18 Pháp lệnh Tổ chức điều tra hình sự và Điều 110 BLTTHS. Do đó, cần nghiên cứu theo hai phương án: Hoặc giữ nguyên quy định về thẩm quyền như hiện nay hoặc bỏ hẳn để ngành kiểm sát tập trung thực hiện tốt chức năng như luật định.

Đại tá Chung cũng cho rằng về lâu dài nên bỏ quyền hạn điều tra của lực lượng hải quan và kiểm lâm. Khi phát hiện các vụ có dấu hiệu vi phạm hình sự thì các cơ quan này chỉ cần báo và chuyển ngay cho cơ quan điều tra của công an là đủ.

Read the rest of this entry »

 

Tăng quyền cho người trực tiếp tiến hành tố tụng

Ngày 23-4, hội thảo “mô hình tố tụng hình sự Việt Nam theo yêu cầu cải cách tư pháp” do Ủy ban Tư pháp của Quốc hội tổ chức đã mổ xẻ khá kỹ về thẩm quyền của ba cơ quan công an, viện kiểm sát, tòa án…

Một vấn đề được nhiều người quan tâm là việc tăng thẩm quyền cho người trực tiếp tiến hành tố tụng (điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán) để nâng cao chất lượng giải quyết án hình sự.

Rạch ròi thẩm quyền hành chính và tố tụng

Đại diện TAND Tối cao nhận xét BLTTHS hiện hành chưa phân định cụ thể, rõ ràng nhiệm vụ, quyền hạn của thủ trưởng cơ quan điều tra, viện trưởng VKSND, chánh án TAND dưới hai góc độ hành chính và tố tụng. Trong khi đó, việc phân định này là tiền đề cho cải cách tư pháp, vốn đã được Nghị quyết 49 của Bộ Chính trị nêu rõ.

Theo mô hình tố tụng cải cách tư pháp, chỉ nên cho thủ trưởng cơ quan điều tra, viện trưởng VKSND, chánh án TAND quyền tổ chức các hoạt động phân công, thay đổi người tiến hành tố tụng; kiểm tra hoạt động của người tiến hành tố tụng; hủy bỏ, thay đổi các quyết định tố tụng của cấp dưới; giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền. Còn các nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể khác thuộc thẩm quyền tố tụng trong khi giải quyết một vụ án như ra quyết định ngăn chặn, đình chỉ, ra kết luận điều tra, cáo trạng, đưa vụ án ra xét xử… thì nên để cho người tiến hành tố tụng làm và chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Quyền phải đi đôi với trách nhiệm

Theo Phó Chánh án TAND Tối cao Trần Văn Độ, việc phân định thẩm quyền phải theo hướng tăng quyền và trách nhiệm cho những người trực tiếp tiến hành tố tụng. Bởi lẽ với quy định của BLTTHS hiện nay thì quyền hạn, trách nhiệm giữa thủ trưởng cơ quan điều tra với điều tra viên, viện trưởng VKS với kiểm sát viên, chánh án TAND với thẩm phán chưa hợp lý, không nâng cao được trách nhiệm cá nhân.

Read the rest of this entry »

 

Xử người chưa thành niên: Còn sai sót

Pháp luật hình sự có nhiều quy định nhân đạo đối với người chưa thành niên phạm tội nhằm giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh.

Tuy nhiên, vẫn có những trường hợp cơ quan tố tụng áp dụng sai làm ảnh hưởng đến quyền lợi của các bị can, bị cáo nhỏ tuổi.

Tháng 2-2009, Nguyễn Tấn Trọng Nhơn (hơn 17 tuổi) cùng hai đồng phạm đi giao heroin thì bị công ăn bắt quả tang. Trong quá trình điều tra, Nhơn khai nhận trước đó còn hai lần mua bán tổng cộng 28 tép heroin.

Phạt bổ sung sai luật

Tháng 3-2010, TAND TP.HCM xử sơ thẩm, phạt Nhơn tám năm tù về tội mua bán trái phép chất ma túy. Tòa còn áp dụng khoản 5 Điều 194 BLHS phạt bổ sung Nhơn 5 triệu đồng để sung công. Sau khi bản án có hiệu lực pháp luật, VKSND Tối cao đã kháng nghị giám đốc thẩm về phần hình phạt bổ sung.

Theo VKSND Tối cao, việc tòa sơ thẩm phạt Nhơn tám năm tù là đúng pháp luật. Tuy nhiên, về hình phạt bổ sung, tòa phạt Nhơn 5 triệu đồng là vi phạm Điều 71 BLHS. Điều luật này quy định người chưa thành niên phạm tội chỉ bị áp dụng một trong các hình phạt sau đây đối với mỗi tội phạm: Cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ, tù có thời hạn. Ngoài ra, khoản 5 Điều 69 BLHS cũng quy định không áp dụng hình phạt bổ sung đối với người chưa thành niên phạm tội.

Tháng 4-2011, Tòa Hình sự TAND Tối cao xử giám đốc thẩm đã chấp nhận kháng nghị, tuyên hủy phần quyết định hình phạt bổ sung trong án sơ thẩm và đình chỉ phần quyết định này.

Read the rest of this entry »

 

Có tiền án, không được làm luật sư?

Theo dự thảo sửa đổi Luật Luật sư, một số trường hợp từng bị kết án dù đã được xóa án tích cũng không được làm luật sư. Vấn đề này lại gây tranh cãi với hai luồng quan điểm trái chiều…

Theo dự thảo sửa đổi Luật Luật sư mới nhất, người “đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự; đã bị kết án mà chưa được xóa án tích về tội phạm do vô ý hoặc tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng do cố ý; đã bị kết án về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý, kể cả trường hợp đã được xóa án tích” thì không được hành nghề luật sư.

PGS-TS Nguyễn Ngọc Điện (Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế-Luật) không đồng tình với hướng quy định cấm người đã từng bị kết án về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý, dù đã được xóa án tích làm luật sư vì “thiếu nhân văn”.

Không được cấm?

Theo ông Điện, pháp luật hình sự đã quy định người được xóa án tích thì coi như không có tiền án, coi như trong lý lịch của họ không có tì vết. Do vậy, một người đã được xóa án tích thì các nhà chức trách lẫn cả xã hội đều không được dùng tiền án đã được xóa để làm căn cứ cho bất kỳ đánh giá nào về họ.

Ông Điện cũng nhận xét quan điểm cho rằng nên cấm người từng bị kết án tham gia nghề luật sư vì đây là nghề đặc thù, đòi hỏi yêu cầu cao về mặt đạo đức… là không ổn. Bởi lẽ luật sư suy cho cùng cũng chỉ là một nghề như bao nghề nghiệp khác. Nếu áp đặt những quy tắc, tiêu chuẩn, điều kiện nào đó để xây dựng nghề luật sư như là một nghề đặc thù thì chỉ có thể áp đặt những quy tắc, tiêu chuẩn, điều kiện về chuyên môn nghề nghiệp chứ không nên áp đặt những tiêu chuẩn về mặt đạo đức. Mọi nghề nghiệp đều phải đáp ứng yêu cầu về đạo đức, phải đứng trên một mặt bằng đạo đức chung. Không có nghề nào lại không có yêu cầu về đạo đức và cũng không có nghề nào có đạo đức hơn nghề khác. Quy định như vậy vừa vi phạm quyền con người vừa xung đột với pháp luật hình sự.

Read the rest of this entry »

 

Làm giảng viên kiêm luật sư, được không?

Việc dự thảo sửa đổi Luật Luật sư mới nhất cho phép người làm công tác giảng dạy pháp luật được kiêm nhiệm thêm nghề luật sư đang gây rất nhiều tranh cãi.

Tại phiên họp cho ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa qua, Ủy ban Tư pháp đã cương quyết phản đối…

Chúng tôi đã ghi nhận được hai luồng ý kiến trái chiều xung quanh vấn đề này.

Giảng viên luật đồng tình

Theo TS Nguyễn Thanh Bình (Phó Trưởng khoa Luật Trường ĐH Sài Gòn), nên cho phép đội ngũ giảng viên đang giảng dạy luật được làm luật sư vì ba lý do sau:

Thứ nhất, đội ngũ giảng viên luật có nền tảng kiến thức pháp luật tốt, có sự đầu tư, nghiên cứu pháp luật khá sâu, nếu được hành nghề luật sư thì đây sẽ là nguồn luật sư có trình độ.

Thứ hai, tuy rằng giảng viên luật có trình độ, kiến thức pháp luật nhưng chủ yếu đó cũng chỉ là kiến thức về mặt học thuật, lý luận, đa số còn thiếu kiến thức thực tiễn. Đó cũng là một nguyên nhân khiến giữa giảng dạy và học tập có khoảng cách nhất định. Nếu giảng viên kiêm nhiệm cả việc hành nghề luật sư thì những khiếm khuyết này sẽ được khắc phục. Công tác đào tạo nguồn pháp luật sẽ đáp ứng được yêu cầu của xã hội.

Thứ ba, đội ngũ luật sư đang thiếu về số lượng và trình độ pháp luật chưa cao, chưa đáp ứng các nhu cầu của xã hội, nhất là yêu cầu hội nhập quốc tế. Đội ngũ giảng viên luật tham gia hành nghề luật sư sẽ giúp đội ngũ luật sư nâng cao được chất lượng lẫn số lượng.

Read the rest of this entry »

 
 
Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 63 other followers

%d bloggers like this: