RSS

Xử người chưa thành niên, khó rút gọn

23 Dec

Thủ tục rút gọn là thủ tục giải quyết án hình sự nhanh chóng, giúp cơ quan tố tụng giảm tải được lượng án quá hạn.

Tuy nhiên, trong các vụ phạm tội của người chưa thành niên, cơ quan tố tụng rất khó áp dụng thủ tục này vì không mời kịp luật sư…

VKSND một huyện tại Quảng Bình vừa hủy bỏ quyết định áp dụng thủ tục rút gọn đối với vụ NTH bị truy tố về tội trộm cắp tài sản và chuyển vụ án giải quyết theo thủ tục chung. Trước đó, TAND cùng cấp đã ra quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung vì không có luật sư tham gia tố tụng bảo vệ bị can chưa thành niên ngay từ giai đoạn điều tra.

Không kịp chờ luật sư

Theo hồ sơ, ngày 15-10, túng tiền, H. đã lẻn vào nhà hàng xóm dắt trộm chiếc xe máy. Khi H. vừa dắt xe ra cổng thì bị gia chủ phát hiện, bắt giữ rồi giao công an xử lý. Theo kết quả định giá, chiếc xe giá trị 12 triệu đồng. Vì thế bốn ngày sau, H. bị khởi tố về tội trộm cắp tài sản theo khoản 1 Điều 138 BLHS.

Xét thấy vụ việc đủ điều kiện áp dụng thủ tục rút gọn theo Điều 319 BLTTHS, VKS huyện đã ra quyết định áp dụng thủ tục rút gọn để điều tra, truy tố, xét xử. Đồng thời, do H. chỉ mới 16 tuổi ba tháng nên cơ quan điều tra đã có công văn đề nghị Đoàn Luật sư tỉnh Quảng Bình cử người tham gia tố tụng bảo vệ cho H.

Một tuần sau, luật sư được phân công đến cơ quan điều tra làm thủ tục tham gia tố tụng thì cơ quan điều tra đã hoàn tất kết luận điều tra, chuyển hồ sơ sang VKS đề nghị truy tố. Nhận hồ sơ, VKS tiếp tục có công văn đề nghị đoàn luật sư cử luật sư cho H. Một lần nữa, luật sư chỉ định chưa kịp đến làm việc thì VKS đã có quyết định truy tố H. cho kịp theo thủ tục rút gọn. Khi hồ sơ chuyển qua tòa, với nhận định trong giai đoạn điều tra, truy tố không có luật sư là vi phạm tố tụng nghiêm trọng, tòa đã trả hồ sơ yêu cầu VKS khắc phục.

Đến lúc này, ý nghĩa rút ngắn thời gian giải quyết án của việc áp dụng thủ tục rút gọn đã không còn nên VKS quyết định điều tra, truy tố lại vụ án theo thủ tục thông thường như đã nói.

Thiếu đồng bộ

Đây không phải là trường hợp hi hữu. Trên thực tế, khi đụng tới các vụ cần phải có luật sư tham gia ngay từ giai đoạn điều tra, dù có đầy đủ các điều kiện để rút gọn, các cơ quan tố tụng cũng không áp dụng vì sợ vi phạm tố tụng.

Theo một kiểm sát viên tỉnh Quảng Bình, BLTTHS chỉ mới quy định áp dụng thủ tục rút gọn cho việc điều tra, truy tố, xét xử mà bỏ lửng quy định về việc tham gia bào chữa của luật sư. Nếu xử rút gọn, các cơ quan tố tụng sẽ phải chạy đua với thời gian để kịp thời hạn (điều tra trong 12 ngày kể từ ngày ra quyết định khởi tố, truy tố trong bốn ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ, xét xử trong bảy ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ). Trong khi đó, con đường để luật sư có mặt tham gia bảo vệ cho bị can, bị cáo còn phải qua nhiều khâu: Cơ quan tố tụng gửi công văn đến đoàn luật sư, đoàn luật sư xem xét rồi phân công luật sư của văn phòng luật sư nào đó tham gia… Vì vậy, luật sư sẽ không kịp có mặt để bảo vệ bị can, bị cáo như luật định.

Về phần mình, nhiều luật sư cũng cho biết với thời hạn gấp rút trong thủ tục rút gọn thì họ không đủ thời gian để làm các thủ tục cũng như thu thập tài liệu chứng cứ, nghiên cứu hồ sơ…

Theo kiểm sát viên Nguyễn Anh Đức (Quảng Trạch, Quảng Bình), để có thể áp dụng thủ tục rút gọn đối với người chưa thành niên phạm tội, cần phải bổ sung quy định hoặc có hướng dẫn về việc tham gia của luật sư chỉ định. Chẳng hạn đơn giản hóa việc cấp giấy chứng nhận người bào chữa, thời hạn cơ quan điều tra gửi công văn yêu cầu đoàn luật sư cử người bào chữa, thời hạn đoàn luật sư phân công luật sư, thời hạn luật sư đến làm thủ tục…

Khi nào áp dụng thủ tục rút gọn?

Theo BLTTHS năm 2003, thủ tục rút gọn có thể được áp dụng khi vụ án có các yếu tố: Người thực hiện hành vi phạm tội bị bắt quả tang, có căn cước, lai lịch rõ ràng, sự việc phạm tội đơn giản, chứng cứ rõ ràng. Cạnh đó, tội phạm thực hiện phải thuộc loại tội ít nghiêm trọng, có mức hình phạt cao nhất là ba năm tù. Khi đã áp dụng thủ tục này, tòa phải mở phiên xử trong vòng 30 ngày kể từ ngày khởi tố vụ án (tại phiên xử, mọi thủ tục vẫn diễn ra giống như bình thường).

Nhiều điểm chưa rõ

Thủ tục rút gọn rất tiến bộ nhưng quy định còn nhiều điểm chưa rõ. Chẳng hạn về thời hạn giao cáo trạng, thời hạn giao quyết định đưa vụ án ra xét xử. Hoặc khoản 3 Điều 322 BLTTHS quy định về thời hạn tạm giam trong giai đoạn điều tra, truy tố theo thủ tục rút gọn không được quá 16 ngày. Nhưng luật không quy định rõ trong 16 ngày đó, thời hạn tạm giam để điều tra là bao nhiêu ngày, thời hạn tạm giam để truy tố là bao nhiêu ngày? Cơ quan điều tra ra lệnh tạm giam cho cả 16 ngày hay chỉ ra lệnh trong giai đoạn điều tra, còn qua giai đoạn truy tố là VKS? Quy định chưa rõ, thiếu hướng dẫn, lại thêm thiếu quy chế phối hợp nên cơ quan tố tụng lúng túng, có tâm lý ngại áp dụng thủ tục này.

Kiểm sát viên NGUYỄN ANH ĐỨC,
huyện Quảng Trạch (Quảng Bình)

Cần sự phối hợp

Một nguyên tắc bao trùm của pháp luật tố tụng hình sự là phải đảm bảo quyền lợi hợp pháp của bị can, bị cáo. Nếu áp dụng thủ tục rút gọn mà ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của bị can, bị cáo thì không thể chấp nhận được. Hiện luật chưa có quy định riêng cũng như chưa có văn bản hướng dẫn về việc tham gia của luật sư trong các vụ án rút gọn nên trước mắt, cơ quan điều tra và đoàn luật sư cần phải có sự phối hợp nhất định. Chẳng hạn như ngay khi áp dụng án rút gọn mà bị can, bị cáo cần phải có luật sư theo luật định thì cơ quan điều tra chủ động liên lạc với đoàn luật sư, đưa ra yêu cầu cụ thể là cần luật sư tham gia trong khoảng thời gian nào. Về phía đoàn luật sư cũng cần tích cực đáp ứng. Có như vậy thì án rút gọn mới phát huy được hiệu quả mà không làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của bị can, bị cáo.

Luật sư TRẦN HẢI ĐỨC, Đoàn Luật sư TP.HCM

Hoàng Yến

Theo: Tạp chí Pháp luật TP.HCM online

 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: