RSS

Những vướng mắc trong công tác thi hành án hình sự và một số kiến nghị nâng cao chất lượng công tác này

14 Mar

Thi hành án hình sự là giai đoạn cuối trong hoạt động tố tụng của các cơ quan thực thi pháp luật, theo đó người bị xử phạt tù phải chấp hành hình phạt mà Toà án đã quyết định. Thực tế hiện nay có nhiều bản án, quyết định hình sự có hiệu lực pháp luật, nhưng chưa đưa ra thi hành, bởi nhiều nguyên nhân, có nguyên nhân xuất phát từ phía người chấp hành án, có nguyên nhân xuất phát từ phía các cơ quan thi hành pháp luật và cũng có nguyên nhân bắt nguồn từ các quy định của pháp luật đã làm cho hiệu lực quản lý của Nhà nước bằng pháp luật chưa đạt hiệu quả cao. Trước thực trạng đó, đặt ra một câu hỏi làm gì để nâng cao chất lượng công tác thi hành án hình sự, làm gì để các bản án, quyết định hình sự của Toà án có hiệu lực pháp luật phải được đưa ra thi hành trên thực tế triệt để. Đó là vấn đề cần trao đổi của các cơ quan thực thi pháp luật nói riêng và là mối quan tâm của xã hội nói chung. Là một người trực tiếp làm công tác thi hành án hình sự, chúng tôi đề xuất một số giải pháp trao đổi cùng bạn đọc:

1/ Cần sửa đổi khoản 2 Điều 60 Bộ luật hình sự theo hướng mở rộng diện cơ quan, tổ chức có trách nhiệm giám sát, giáo dục bị án bị xử phạt tù nhưng cho hưởng án treo:

Ví dụ: Bản án của Tòa án nhân dân (TAND) thị xã Gia Nghĩa, tỉnh Đăk Nông quyết định xử phạt bị cáo H (sinh năm 1990) 06 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, thời gian thử thách là 12 tháng, giao bị cáo H cho UBND xã Phong Thuỷ, huyện Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình giám sát, giáo dục trong thời gian thử thách. Theo lý lịch trong hồ sơ vụ án của H thì: H đăng ký hộ khẩu thường trú tại thôn Đại Phong, xã Phong Thuỷ, huyện Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình; chỗ ở hiện nay (tạm trú) tại số 35, kiệt 19, phường Nghĩa Trung, thị xã Gia Nghĩa, tỉnh Đăk Nông. Khi Bản án trên có hiệu lực pháp luật, TAND thị xã Gia Nghĩa ra quyết định uỷ thác thi hành án cho TAND huyện Lệ Thuỷ ra quyết định thi hành án. TAND huyện Lệ Thuỷ ra quyết định thi hành án và gửi cơ quan Công an cùng cấp tổ chức thi hành án. Nhưng qua xác minh tại xã Phong Thuỷ, huyện Lệ Thủy, bị án H không có mặt tại địa phương, nên cơ quan Công an không phối hợp cùng chính quyền địa phương tổ chức thi hành án được. Qua dẫn chứng trên cho thấy, việc TAND thị xã Gia Nghĩa giao cho UBND xã Phong Thuỷ, huyện Lệ Thuỷ giám sát giáo dục bị án Thái Duy H trong thời gian thử thách là đúng quy định tại khoản 2 Điều 60 Bộ luật hình “Trong thời gian thử thách, Toà án giao người được hưởng án treo cho cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc hoặc chính quyền địa phương nơi người đó thường trú để giám sát và giáo dục” . Theo qui định tại Điều 12 Luật cư trú “Nơi thường trú là nơi công dân sinh sống thường xuyên, ổn định, không có thời hạn tại một chỗ ở nhất định và đã đăng ký thường trú”. Thực tế cho thấy, có nhiều trường hợp người bị kết án không có mặt tại nơi thường trú để chấp hành án, (như ví dụ nêu trên: H đăng ký thường trú tại xã Phong Thuỷ, Lệ Thuỷ, nhưng H lại sinh sống thường xuyên và làm việc ở phường Nghĩa Trung, thị xã Gia Nghĩa). Chính vì họ không có mặt tại nơi thường trú nên dẫn đến việc giám sát, giáo dục của cơ quan có trách nhiệm không thực hiện được. Quy định của khoản 2 Điều 60 Bộ luật hình sự đã không phù hợp với thực tế, tạo nên những khó khăn nhất định trong thi hành bản án, quyết định hình sự, thiết nghĩ khoản 2 điều 60 Bộ luật hình sự nên sửa đổi theo hướng “Trong thời gian thử thách, Toà án giao người được hưởng án treo cho cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc hoặc chính quyền địa phương nơi người đó cư trúđể giám sát và giáo dục” .Việc sửa đổi này sẽ tạo nên sự linh hoạt cho cơ quan Toà án trong việc giao bị cáo cho cơ quan, tổ chức giám sát, giáo dục; có thể giao cho chính quyền địa phương nơi bị cáo thường trú và cũng có thể giao bị cáo cho chính quyền địa phương nơi bị cáo tạm trú thực hiện việc giám sát, giáo dục. Ngoài ra việc sửa đổi này cũng phù hợp với Luật cư trú “ Nơi cư trú của công dân là chổ ở hợp pháp mà người đó thường xuyên sinh sống. Nơi cư trú của công dân là nơi thường trú hoặc nơi tạm trú”.

2/ Quy định chặt chẽ hơn về điều kiện được áp dụng biện pháp ngăn chặn “Cấm đi khỏi nơi cư trú” để đảm bảo cũng như hạn chế việc áp dụng biện pháp này:

Theo qui định tại Điều 91 Luật tố tụng hình sự “Cấm đi khỏi nơi cư trú là biện pháp ngăn chặn có thể được áp dụng đối với bị can, bị cáo có nơi cư trú rõ ràng nhằm bảo đảm sự có mặt của họ theo giấy triệu tập của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án”, như vậy, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Toà án có thể quyết định cho bị can, bị cáo được áp dụng biện pháp ngăn chặn “Cấm đi khỏi nơi cư trú”. Tuy nhiên, một số bị can, bị cáo khi được áp dụng biện pháp trên đã cố tình chây ỳ, không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ chấp hành án, thậm chí trốn tránh việc chấp hành án, gây ra trở ngại rất lớn cho các cơ quan thực thi pháp luật, làm giảm hiệu lực của bản án, quyết định hình sự, ảnh hưởng lớn đến chất lượng công tác thi hành án hình sự.

Ví dụ: Ngày 20/4/2010 Trần Đăng A, trú tại xã X, huyện P, tỉnh S có hành vi phạm tội bị Công an huyện P, tỉnh S ra quyết định khởi tố vụ án hình sự. Quyết định khởi tố được Viện kiểm sát nhân dân huyện P phê chuẩn. Xét thấy bị can A có nơi cư trú rõ ràng nên Cơ quan điều tra huyện P áp dụng biện pháp ngăn chặn “Cấm đi khỏi nơi cư trú” đối với bị can P; đồng thời giao UBND xã X, huyện P có trách nhiệm quản lý bị can A trong thời gian áp dụng biện pháp ngăn chặn. Tại phiên toà ngày 15/7/2011, bị cáo A có mặt theo giấy triệu tập của Toà án huyện P, kết thúc phiên xét xử, HĐXX tuyên phạt bị cáo A 06 tháng tù. Ngày 16/8/2011, bản án có hiệu lực pháp luật, TAND huyện P ra quyết định thi hành án hình phạt tù đối với  bị án A và gửi Công an huyện P để thi hành. Hết thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được quyết định thi hành án, bị án A không tự nguyện đến thi hành án. Qua xác minh tại chính quyền địa phương xã X cho thấy bị án A đã trốn đi khỏi địa phương nên Công an huyện P ra quyết định truy nã đối với bị án A.

Qua vụ việc trên chúng ta thấy rằng luật chỉ quy định khi thấy bị can, bị cáo có nơi cư trú rõ ràng thì có thể áp dụng biện pháp cấm đi khởi nơi cư trú chứ không quy định xem xét kỹ về nhân thân của người phạm tội, tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của tội phạm mà bị cáo gây ra. Thực tế cho thấy đa phần các bị can, bị cáo được áp dụng biện pháp ngăn chặn chấp hành rất tốt giấy triệu tập của các cơ quan tiến hành tố tụng cho đến khi mở phiên toà, nhưng khi kết thức phiên toà, biết mình phải chấp hành hình phạt tù giam thì hầu như các bị cáo không tự nguyện chấp hành án và trốn thi hành án bằng cách trốn đi khỏi địa phương.

Để đảm bảo nguyên tắc mọi bản án, quyết định hình sự có hiệu lực phải được các cá nhân, tổ chức liên quan tôn trọng, thực hiện. Thiết nghĩ pháp luật nên quy định chặt chẽ hơn điều kiện được áp dụng các biện pháp ngăn chặn cũng như hạn chế việc áp dụng các biện pháp này. Cụ thể: khi áp dụng biện pháp ngăn chặn “Cấm đi khởi nơi cư trú”, ngoài việc xem xét về nơi cư trú của người phạm tội thì cần thêm điều kiện về nhân thân của bị can, bị cáo; tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội do bị can, bị cáo gây ra. Bên cạnh đó pháp luật nên quy định mở rộng theo hướng “Khi thấy cần tạm giam bị cáo để đảm bảo cho việc thi hành án” thì Hội đồng xét xử có quyền ra quyết định bắt tạm giam bị cáo ngay tại phiên toà, chứ không nên quy định cứng nhắc phải có điều kiện bị cáo có dấu hiệu bỏ trốn hoặc phạm tội mới thì Hội đồng xét xử mới ra quyết định bắt tạm giam.

Trên là những vướng mắc trong công tác thi hành án hình sự cũng như một số kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng công tác này mà chúng tôi xin nêu ra, rất mong nhận được ý kiến của bạn đọc.

Nguyễn Văn Tuấn – TAND huyện Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình

Theo: Cổng thông tin điện tử TANDTC (http: toaan.gov.vn)

 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: