RSS

Có nên thu gọn đầu mối cơ quan điều tra?

25 Apr

Hội thảo mô hình tố tụng hình sự Việt Nam theo yêu cầu cải cách tư pháp do Ủy ban Tư pháp của Quốc hội tổ chức xác định muốn cải cách thì phải đổi mới từng cơ quan tố tụng, bắt đầu từ cơ quan điều tra.

Tuy nhiên, cải cách theo hướng thu gọn bộ máy hay mở rộng hơn còn ghi nhận nhiều ý kiến trái chiều…

Theo luật, tổ chức cơ quan điều tra hiện nay gồm ba bộ phận: Cơ quan điều tra của công an, của quân đội và của VKSND Tối cao. Ngoài ra, luật còn quy định một số cơ quan khác được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra như bộ đội biên phòng, hải quan, kiểm lâm, cảnh sát biển…

Chỉ giữ điều tra của công an, quân đội?

Nhiều ý kiến cho rằng để đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp thì chỉ nên tập trung phát triển cơ quan điều tra của công an và quân đội.

Theo Đại tá Nguyễn Đức Chung (Phó Giám đốc Công an TP Hà Nội), trên thực tế cơ quan điều tra của VKSND Tối cao không chỉ điều tra một số loại tội phạm xâm hại hoạt động tư pháp mà còn điều tra thụ lý cả một số loại tội phạm khác. Điều này trái thẩm quyền được quy định tại Điều 18 Pháp lệnh Tổ chức điều tra hình sự và Điều 110 BLTTHS. Do đó, cần nghiên cứu theo hai phương án: Hoặc giữ nguyên quy định về thẩm quyền như hiện nay hoặc bỏ hẳn để ngành kiểm sát tập trung thực hiện tốt chức năng như luật định.

Đại tá Chung cũng cho rằng về lâu dài nên bỏ quyền hạn điều tra của lực lượng hải quan và kiểm lâm. Khi phát hiện các vụ có dấu hiệu vi phạm hình sự thì các cơ quan này chỉ cần báo và chuyển ngay cho cơ quan điều tra của công an là đủ.

Ông Đoàn Tất Kỉnh (Phó Chánh Văn phòng Cơ quan CSĐT – Bộ Công an) đồng tình với nhận xét cơ quan điều tra thuộc VKSND Tối cao đã điều tra trái thẩm quyền không ít vụ án. Ông cho biết đang tập hợp số lượng báo cáo với bộ trưởng Bộ Công an để có ý kiến với viện trưởng VKSND Tối cao. Theo ông Kỉnh, Điều 112 BLTTHS có quy định là nếu thấy cần thiết thì VKS có thể cử người giám sát suốt quá trình điều tra của công an. Thực tế có những vụ kiểm sát viên cũng theo sát điều tra viên nên cũng nắm khá đầy đủ vụ án, do đó ngành kiểm sát không cần phải khởi tố, điều tra riêng.

Về bộ phận điều tra của hải quan, kiểm lâm, ông Kỉnh cho biết qua thống kê thì số vụ án mà các bộ phận này làm được rất ít, chỉ được một tỉ lệ nhỏ so với hơn 90% số lượng vụ án mà cơ quan điều tra ngành công an làm. Nếu tiếp tục đầu tư theo hướng bổ nhiệm cán bộ quản lý kiêm thủ trưởng cơ quan điều tra, cán bộ hải quan kiêm cán bộ điều tra… thì không ổn. Khi đó công việc chuyên môn của họ sẽ bị phân tán, chất lượng điều tra thì kém hiệu quả. Do đó nên bỏ hẳn và giao hết về cho bộ phận điều tra chuyên nghiệp của ngành công an.

Hay mở rộng hơn để hỗ trợ nhau?

Theo hướng ngược lại, TS Nguyễn Tiến Sơn (Cục Điều tra của VKSND Tối cao) lại cho rằng cần phải mở rộng quy mô cho cơ quan điều tra của ngành kiểm sát vì nó có vị trí, vai trò quan trọng để ngành này thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ theo tinh thần cải cách tư pháp. Mặt khác, nó góp phần làm trong sạch đội ngũ cán bộ tư pháp, giúp quá trình cải cách tư pháp diễn ra tốt hơn.

Ông Sơn nói cần có thêm các đơn vị điều tra của ngành kiểm sát ở một số tỉnh, thành để kịp thời đấu tranh với các tội phạm xâm hại hoạt động tư pháp. Về thẩm quyền, cần phát triển theo hướng cơ quan điều tra của VKSND Tối cao có quyền trực tiếp điều tra với những vụ án khác khi xét thấy cần, để bảo đảm hỗ trợ và thực hiện quyền công tố. Cụ thể là những trường hợp mà quá trình thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án hình sự, VKS đã yêu cầu khởi tố nhưng cơ quan điều tra khác không làm, làm không nghiêm dẫn đến bỏ lọt tội phạm hoặc làm oan người vô tội. Hoặc có thể đó là những vụ cần thiết phải giao cho cơ quan điều tra của VKSND Tối cao trực tiếp làm để đảm bảo tính khách quan. “Đây là xu hướng tiến bộ của nhiều nước” – ông Sơn nhấn mạnh.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Lịch (Cục Điều tra chống buôn lậu – Tổng cục Hải quan) lại đề xuất nên mở rộng phạm vi điều tra cho bộ phận điều tra của hải quan với tất cả các loại tội phạm phát sinh trong lĩnh vực. Hiện bộ phận điều tra của hải quan chỉ được tiến hành một số hoạt động điều tra với hai tội buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới. Các loại tội khác như trốn thuế, buôn bán vũ khí, chất nổ, chất cháy qua biên giới… thì chưa được làm.

Ông Lịch cũng cho rằng phải coi điều tra của hải quan là điều tra chuyên trách, có cơ cấu tổ chức, lực lượng như điều tra của ngành công an. Luật nên trao quyền cho bộ phận điều tra của hải quan điều tra toàn bộ vụ án, sau đó chuyển cho VKS truy tố…

.Đầu tư cho cơ quan điều tra ngành công an

Nhiều ý kiến đồng tình việc đổi mới mô hình tố tụng là kết cấu lại các cơ quan tố tụng, trong đó có điều tra nhưng chất lượng của điều tra viên mới là vấn đề cần phải quan tâm. Hiện nay vai trò của bộ phận điều tra ngành công an rất quan trọng, chiếm tỉ lệ rất lớn trong tổng số án hình sự. Vì thế cần tập trung đầu tư cho bộ phận này theo hướng chuyên môn hóa cao theo lĩnh vực, ngành, nhóm tội danh. Cạnh đó, tăng cường bổ sung biên chế, cán bộ cho bộ phận này, mở rộng nguồn bổ sung điều tra viên, đổi mới việc đào tạo… để nâng cao năng lực, hiệu quả, chất lượng công việc.

Không nên bỏ điều tra của VKS

Xu hướng chung là tội phạm ngày càng gia tăng, trong đó có nhóm tội về tư pháp. Bởi lẽ, khi thụ lý số lượng án nhiều thì cán bộ tư pháp càng đối diện với nhiều cám dỗ, trong khi người dân ngày càng mạnh dạn trong việc dám tố cáo hành vi của những người làm hoạt động tư pháp. Vì thế cần có một bộ phận điều tra về tư pháp như hiện nay và phải được tăng quyền để họ đủ sức mạnh làm trong sạch bộ máy tư pháp. Tôi nghĩ cơ chế để bộ phận điều tra của VKSND Tối cao phát triển hiện chưa tương xứng với nhu cầu, cần phải tạo cơ chế mới mạnh hơn cho họ hoàn thành nhiệm vụ.

Ông LƯƠNG VĂN THÀNHViện trưởng VKSND TP Hải Phòng

Xem lại thẩm quyền điều tra theo lãnh thổ

Tôi nghĩ nên bỏ quy định về điều tra, truy tố theo lãnh thổ như hiện nay vì nó vi phạm nguyên tắc suy đoán có lợi cho bị can, bị cáo. Ví dụ, một người có cùng hành vi trộm cắp tài sản nhưng thực hiện ở nhiều quận trong một TP. Nếu áp dụng như hiện nay thì công an quận nào bắt được là tòa án quận đó sẽ xử, khi đó bị can phải nhận nhiều bản án khác nhau về cùng một hành vi. Điều này xét ở góc độ quyền lợi thì họ bị thiệt thòi vì phải chịu mức án nặng hơn so với việc gộp các hành vi lại xử trong cùng một vụ án.

Ông HUỲNH NGỌC ÁNH, Phó Chánh án TAND TP.HCM

Thanh Tùng

Theo: Tạp chí Pháp luật TP.HCM online

 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: